BERİBERİ OLMAMAK İÇİN VİTAMİN MANYAĞI OLMAK!
Tablet mucizesine inanmaya devam edenler için son bilimsel
araştırma da yeterli olmamış, neden kullanmaları gerektiğine dair gerekçeleri
bir bir sıralıyorlar.
Gerekçeleri sıralarken ne mi yapıyorlar?
“Ham
yapın bakiiimm, yoksa öcü gelir” diyorlar.
“Ham
yapınca 40’ından sonra ne olur? Teneşire yatkınlık bakımından soruyoruz yani”
denirse duymuyorlar bile.
“Yut
yut, iyi gelir” diyorlar.
“Nereden
biliyorsunuz iyi geldiğini?" diye sual edecek olursanız,
“Her
gün multivitamin yutmazsanız Skorpit olursunuz, Beriberiyle kıvranır, yarık
dudaklı çocuklar doğurursunuz” karşılığını veriyorlar.
Açık
açık bunu yapan multivitamincilerin ya aklından ya da ahlakından kuşkulanmak
gerekmez mi?
Haklısınız
çok öfkeliyim ve öfkem her geçen gün büyüyor. Çünkü bilerek ya da bilmeyerek alenen
insanlar kandırılıyor, sağlıklarıyla oynanıyor, gereksiz yere paraları saçılıyor.
Yanıltma
nasıl mı yapılıyor? Doğrular ve belirsizlikler kullanılarak…
Yaşları 50-79 arasında değişen 162 bin kadın incelenmiş bu son
araştırmada. Kadınların yüzde 41’i 15 yıldır düzenli vitamin kullanıyormuş.
Sonuç; kullananlarla kullanmayanlar arasında sağlık sorunlarıyla ilgili iyiliğe dair bir
fark bulunamamış. Araştırma bunu söylüyor ama inançlarına toz kondurmamakta
çok kararlı olanlar “Kullanmaya devam etmeliyiz” demeye devam ediyorlar.
Malum,
herhangi bir vitaminin eksik olup olmadığını öğrenmeden tablet kullanmak çok
yaygın. Daha vahimi kimsenin aklına bile gelmiyor ihtiyaç olup olmadığını
sorgulamak. Her yerde satılan türlü vitaminden kafasına yatanı/sokulanı alıp
sofrasına koyuyor herkes.
Bugüne
kadar yapılan araştırmaların hiçbirinde vitamin tabletlerinin fazladan sağlık
ve iyilik getirdiğine dair en küçük bulgu elde edilememiş. Yapılan bütün
araştırmalarda, uzun süreli tablet alımlarında bir yarara rastlanmazken, ölüme varıncaya
dek pek çok ciddi tehditlerin ve tehlikelerin ortaya çıktığı görülmüş.
Doğru;
vitamin eksikliğinde çok ciddi rahatsızlıklar ortaya çıkmaktadır.
Ama
unutmayalım, eksikliğinde çıkmaktadır.
Düzenli
vitamin alınması durumunda neler olduğu sorusuna yanıt arayan bütün araştırmalar,
böylesi bir alışkanlığın bir etki yapmadığını hatta zararlı sonuçlar
doğurabileceğini ortaya koyuyor.
Halbuki
belli vitamin belli süre alındığında giderilecek veya önlenecek rahatsızlıklar
için veya bu hastalıklar bahane edilerek sürekli olarak multivitamin kullanın
denmektedir. İşte sergilenen büyük yanlış ve yanıltıcı yaklaşım budur.
İkinci
önemli hata ise, neden düzenli olarak multivitamin almamız gerektiğine açıklık
getirilmemesidir. Şehir hayatı pek çok şeyi yutuyor veya eksik almamıza sebep
oluyor gibi içi doldurulmayan genel ve belirsiz ifade gerekçe olarak sunulmaktadır.
“Peki,
ne oluyor şehirde, hangi vitamin eksik kalıyor, hangi mineral yok oluyor?”
sorusu ise hiç yanıtlanmıyor.
Ve
sonuçta ihtiyacımız olmayan vitaminleri almanın zararları da, durup dururken
almanın bir yararı olmadığı da göz ardı ediliyor.
“Siz
alın, iyi gelir”den daha fazlasını söylemeleri gerektiğini
anlamalıdır multivitamin öneren hekimler.
Çünkü
artık pek çok kişi “Neden alalım, yararı yokmuş, hatta zarar bile veriyormuş”
diyor.
Neden
her gün hap yutalım?
Bilimsel
araştırmaların birçoğunun tek bir ortak sonucu var: Bulgulara dayalı eksiklik
söz konusu değilken vitamin almak ve bunu alışkanlığa çevirmek hem yararsızdır,
hem de çok tehlikeli sonuçlar ortaya çıkartabilmektedir.
Kısacası
“Benim
vitamine ihtiyacım var mı?” sorusuna bilimsel yanıt almadan vitamin
kullanmayın diyor bütün araştırmalar. Yani elinizde bilimsel bir tahlil veya
hekim tespiti yokken vitamin tableti almak yarar değil zarar getiriyor diyorlar...
Peki
haalaa multivitamin önerenler ne diyor?
“Şu
vitaminin eksikliği şu rahatsızlığa sebep oluyor, düzenli vitamin alın.”
Yani
multivitamin kullanmayanlarda şu şu hastalıklar ortaya çıkar demiyorlar.
Sadece
“Bu
vitamin eksikse şu hastalık belirir. İyisi mi siz tablet kullanın, yakalanmayın
bu hastalığa” diyorlar.
Hastalığın
ortaya çıkıp çıkmamasıyla multivitamin kullanmanın bir ilgisi yok.
Buna
rağmen “Siz düzenli alın ki hastalığa yakalanmayın” diyorlar.
Bu
yaklaşımları bilimsel mi?
Kesinlikle
değil.
Hatta
etik bile değil.
Yaptıklarının
herhangi bir aktarın yaptığından en küçük farkı yok. Adeta kulaktan dolma
bilgilerle tavsiye edip duruyorlar bir takım şeyleri.
Oysa
araştırıp bize söylemeleri gereken; düzenli multivitamin kullanmak şunlara
şunlara iyi geliyor, kullanma alışkanlığınız yoksa şu şu rahatsızlıklar ortaya
çıkıyor.
Bunu
demiyorlar.
Diyemezler
de…
Çünkü
bilmiyorlar.
Tek
söyledikleri: C vitamini eksikliğinde skorpit ortaya çıkar, düzenli
multivitamin alın. Beriberiyle boğuşmak istemiyorsanız düzenli hap yutun. Yırtık
dudaklı-damaklı çocuğunuz olmasını istemiyorsanız multivitamin çantanızdan
eksik olmasın.
Beriberiye neden yakalanacağımızı ve nasıl kurtulacağımızı
biliyoruz, siz bize, Beriberiye yakalanmamak için neden vitamin manyağı
olmamızı istediğinizi anlatın.
Sıkıldık artık, Skorpit olmak istemiyorsanız düzenli olarak
multivitamin yutun demenizden.
Alkolik değilim, çocuk doğurmayı düşünmüyorum, Ortaçağ şartlarında
aylar sürecek gemi yolculuğuna çıkmak hedeflerim arasında yok; neden
multivitamin manyağı olmam gerekiyor?
Biliyoruz, hamileysek B11-B9 takviyesi yapacağız, alkolik olursak
Becozym iğnesi yaptıracağız, meyve sebze kısıtlaması altında kıvranıyorsak
C’yle haplanacağız. İyi de bütün bunların multivitamin manyağı olmakla ne
ilgisi var?
Düzenli
vitamin yutun diyenler bunu açıklamalıdırlar bizlere.
Diğer
yandan “Tablet yutma alışkanlığı olmayanlarla olanlar arasında sağlıklı ve iyi
olma açısından bir fark yok, haybeye yutmayın” diyor konuya eğilen araştırmacılar.
Multivitaminciler
ise her gün yutun, iyi gelir demeye devam ediyor. Neye dayanarak bunu
söylüyorlar? Yutanlarla yutmayanlar arasındaki farkı araştırdılar mı?
Araştıranlar
“Yutmayın”
diyorlar.
“Yutun”
diyenler ise araştırmamış.
Sarsılmaz
inançlılar “Yutun” diyenleri dinlemeyi yeğliyor.
Oysa
yutun diyenleri dinlemeden önce yapılması gereken, “Vitamin eksikliğinde ortaya
çıkan her hangi bir belirti taşıyor muyum?” sorusunu sormaktır. Aslında
daha en başında hekimin sorması gereken bir sorudur bu ama akıllara gelmiyor
bile.
“Yutun”
diyen uzmanlara sormamız gerekiyor: “Bir şehir yaşayanı olarak hangi vitaminleri
mineralleri eksik alıyorum ki bana multivitamin tavsiye ediyorsunuz?”
Ama kesinlikle “Tozlu kirli şehir hayatında
eksik besin alınıyor” gibi genel bir ifadeyi kabul etmemeliyiz.
“Ben” demeliyiz,
“Bende
ne eksik var, ne gördünüz bende?” diye diretmeliyiz.
Eksik
vitamin veya minerali öğrenirsem gider sadece onu alırım, neden yığınla vitamin
mineral dolu hapları yutayım?
Market
raflarındaki gıdalar yeterince besleyici değil, kirli şehirler vitaminlerimizi minerallerimizi
yutuyor gibi genel ifadeler bana kesinlikle yetmez. Ne yüzünden ne eksildi
bende ki, bana “Hap yutun” diyorlar. Bunun açıklanmasını isterim.
Üstelik
artık makarnasından sütüne, hazır yemeğinden suyuna pek çok gıda, vitamin ve
mineral takviyeli olarak satışa sunuluyor, neredeyse takviyesiz katkısız yiyecek bulamaz
hale gelmişiz… Bir de üstüne her gün en az bir hap…
Haalaa
mı eksik, haalaa mı iyi geliyor… Vitamin süngerine döndük, farkında değil misiniz?
Olmazsa
olmazlarımız oksijenle suyun bile fazlası zararlı, hatta öldürücü. İnsanın
evrimleşme sürecinde hiç yer almamış sentetikler veya az ve belli miktarlarda
yer almış pek çok doğal vitamin ve mineral mi zarar vermeyecek?
Mümkün
mü bu?
Peki
düzenli multivitamin kullanan siz, kendinizde ne eksiklik görüyorsunuz? Sizce
ne eksik sizde, neyin eksikliğini görüyorsunuz kendinizde? Plasebo etkisinden sıyrılarak
kendinize bakabilir ve bende bu eksik veya fazla, şuna ihtiyacım var, şuna yok
diyebilir misiniz?
Evet,
hangi vitaminin eksikliğini görüyorsunuz kendinizde? Ya hekimleriniz ne
gördüler de size vitamin verdiler?
Aslında
kimsenin hekime sorduğu falan da yok ya. Gazete kupürünü kapan koşturuyor
eczaneye.
Ölümsüzlüğün
dayanılmaz çekiciliği…
İşin
gerçeği şu ki, hekimler çok büyük çoğunlukla hiçbir eksik görmüyorlar. Çünkü vitamin
eksikliğiyle ilişkili bir durum söz konusu değilse bakmıyorlar bile. Çünkü
incelemeye gerek bile görmüyorlar. Çünkü vitamin almanın iyi geldiğini bellemişler.
Neden baksınlar herhangi bir eksik olup olmadığına? Gerek yok ki, zaten iyi
gelen bir şey, vitamin alın gitsin.
Yaşanan
bu süreç ıspanak vakasını anımsatıyor: Uzun yıllar demir var diye ıspanak
yedirildi insanlara. Oysa vakti zamanında bir virgül hatası yapılmış ve uzun
yıllar kimse araştırma gereğini görmemişti. Önemsiz bir ayrıntıydı, ne gerek
vardı araştırmaya! Hem Temel Reis’in tahtını sarsmanın ne alemi vardı?
Bugüne
dek vitamin tabletlerinin fazladan sağlık ve iyilik sağladığına dair en küçük
bulgu elde edilememiştir. Ve aksini söyleyen kimse de çıkmış değil. Tabii plasebo
etkisini iyileşme sayanları hariç tutmak gerekiyor. Onların hepsine göre müthiş
iyi durumlar söz konusu.
Bir
yanda binlerce kişi üzerinde uzun yıllara dayalı araştırmalar, diğer yanda “Multivitamin
yutmak iyi gelir…” tavsiyesi.
Tamamen
yüzeysel bilgiden başka şey değil tavsiyecilerin bu davranışı. Yine de “Yutma”
eğilimlileri ikna etmeye yetiyor.
“Bu
tavsiyeleriniz hangi araştırmaya incelemeye dayanıyor? Multivitaminlerle zımba
gibi olmuş kimleri örnek verebilirsiniz?” sorularını sormak
gerekmez mi haalaa vitamin tableti tavsiye edenlere?
Hamile kalmak isteyenlere sipina bifida hastalığıyla veya yarık
damak-dudak hastalığıyla karşılaşmamaları için folik asit öneriliyor. Folik
asit takviyesi yapılmazsa eğer her gün hiç aksatmadan çiğ olarak 2 kilo brokoli
yemek gerektiğinden söz ediyor bir hekim. Çok açık ki bu sözlerini belli
bulgulara dayandırıyor… Yaklaşım doğru gibi gözükse de yansıtış/yansıtılış
şekli yanlış ve yanıltıcı. Çünkü neden düzenli olarak her gün multivitamin
alınması gerektiğine kanıt olarak sunuyor verdiği örnekleri.
“Biz de ana oğul her gün alıyoruz” diye de ekliyor.
Özetle “Multivitamin almazsanız yarık dudaklı çocuklarınız olur”
demekte.
Brokoli yakın zamanda yaşamımıza girdi. Düzenli vitamin kullanma
alışkanlığı da yeni sayılır… Bu durumda, bunlardan önce yarık damak-dudak
hastalığı daha sık görülüyordu denebilmesi için araştırmak gerekiyor. Bilim
bunu şart koşar. Günümüzde her gün 2 kg
çiğ brokoli yiyen veya her gün vitamin yutanlarda yarık dudak-damak hastalığı
görülmüyor veya çok az görülüyor diyebilmek için de araştırmak gerekiyor. Brokoliyle
ve vitaminlerle hiç işi olmayanlarla, vitaminleri yemek masasından hiç eksik
etmeyenler arasında bir kıyaslama yaparak “Multivitaminleri düzenli almak yarık
dudaklı çocuklarınız olmasını engeller” diyebilmek için araştırmalıdır.
Bu bilimsel yaklaşımdır.
Peki, bu hekimler böyle bir araştırma yaptılar mı? Veya başkaları
tarafından yapılmışsa alıp incelediler mi?
Bir takım bilgileri bilerek veya bilmeyerek kendi eğilimleri,
hatta daha da kötüsü çıkarları doğrultusunda kullanmanın ise tanımı açıkça
bellidir.
Yapılması gereken, multivitamin kullanma alışkanlığı olan
gruplarla, bu alışkanlığı olmayan grupları incelemektir. Ancak bu taktirde
çıkıp “Multivitamin kullanma alışkanlığı olanlarda hiç kullanmayanlara göre
şu şu hastalıklar daha az veya hiç görülmemektedir. Multivitamin kullanın…”
diyebilirler. Eğer ellerinde böyle veriler yoksa diyemezler, dememelidirler.
C vitamini eksikliğinde skorpit hastalığının ortaya çıktığı
doğrudur. Yanlış olan ise ihtiyacı olup olmadığına bakılmaksızın “Tablet
alın yoksa skorpite yakalanırsınız” deyip vitamin tableti dayamaktır.
C vitamini eksikliğinin skorpite sebep olduğunu bilmek her gün
multivitamin tableti almayı gerektirmez.
Hastalıkla ilgili bilgi doğrudur ama uygulama yanlıştır, aldatıcıdır.
Doğru bilgi yanlış şekilde kullanılmaktadır.
“Şu şu hastalıklara yakalanılmaması için düzenli şekilde vitamin
tabletleri yutturarak hastalıklara engel oluyor muyuz?” sorusunun cevabını bilmeden, hatta hiç kafa yormadan
yapmaktadırlar tavsiyelerini.
İşte yanlış olan budur.
Araştıranlar “Düzenli vitamin almak bir şey değiştirmiyor”
demekteler.
“Yutun” diyenler ise sadece “Şunun
eksikliğinde bu hastalık peydahlanıyor, düzenli vitamin yutun” diyorlar.
Oysa sürekli öne sürdükleri bu gerekçelerin düzenli vitamin alıp almamayla
hiçbir ilgisi yok.
Bilerek veya bilmeyerek insanlar yanıltılıyor “Beriberiye, Skorpite yakalanmayı,
yarık dudak-damaklı çocuğunuz olmasını istemiyorsanız düzenli olarak vitamin yutun”
deniyor. Evet, yapılan tam olarak bu.
Yarık dudak-damak rahatsızlığıyla karşılaşmamak için hamilelik
döneminde alınmalı denmesi yeterliyken, neden sürekli hap yutun dediklerine
açıklık getirmek zorunda olduklarının farkında değil mi tavsiyeci hekimler?
Elimizde birçok araştırmaya dayanan vitamin tableti kullanma
alışkanlığının zararlarına dair bilgiler olmasına rağmen, multivitamin kullanma
alışkanlığının yararlarına dair en küçük bulgu yok. Buna rağmen yararlı
olduğuna inananların ödü kopuyor vitaminlerden uzaklaşmaktan.
Beriberiye yakalanmakla, yırtık dudaklı çocuk sahibi olmakla ne
ilgisi var her gün multivitamin yutmanın?
İçimiz dışımız kepekli ürün doldu, ne işimiz olur Beriberiyle,
niye yutalım hapları? Hepimizin her yıl çocuk doğurduğu mu var ki her gün
indirelim mideye multivitaminleri?
“Aman ha, bak şu rahatsızlık ortaya çıkıyor, siz vitamin kullanın”
diyorlar.
Anladık neler olduğunu.
İyice ezberledik artık, biliyoruz neyin eksikliğinin neye sebep olduğunu.
Siz asıl, düzenli vitamin
almanın yararlarına dair bilimsel verileriniz var mı, ondan söz edin bize.
Sürekli olarak ‘eksikliğinde
şu oluyor, aman ha vitamin alın’ deyip durmayın. Anladık ne eksik olursa
beriberi olur, biliyoruz Skorpit nasıl ortaya çıkar.
Sizin multivitaminleriniz
neye yarıyor ondan söz edin bize. Sürekli aynı şeyleri tekrarlayıp durmayın.
Multivitaminleriniz bir işe
yaramıyor diyor yapılan bütün araştırmalar.
Siz ne diyorsunuz?
Multisi multi olmayanı, düzgün beslenen sağlıklı insanlarda bir işe
yarıyor mu, yoksa sorunlara mı sebep oluyor?
Araştırdınız mı?
Bir şekilde ezberlediğiniz şeyleri papağan gibi sürekli tekrar
edip durduğunuzun farkında mısınız? Başka hiçbir şey yok elinizde.
Şu eksikse bu olur, bu
eksikse şu olur?
Anladık.
Peki, multivitamin alınırsa
ne olur?
Bunu bilmediğinizin farkında
değil misiniz?
Eksikliğinde ortaya çıkanlardan hareketle, daha çok da bu
rahatsızlıkları bahane ederek “Multivitaminler
düzenli alınmalıdır” diyor ama düzenli kullanımın sonuçlarını
araştırmıyor, dahası merak bile etmiyorsunuz.
Evet, düzenli alınırsa ne oluyor?
Epeyce uzman araştırıyor, bulduklarını açıklıyor ve “Aman
dikkatli olun, şu kadar insanı şu kadar süre inceledik ama bu alışkanlıklarının
iyileşme yarattığına dair bir bulguya rastlayamadık. Aksine ciddi sağlık
sorunlarıyla karşılaşılacağına dair bilgiler edindik” diyorlar.
Evet, bazı araştırmacılar vitamin kullanmakta çok ama çok dikkatli
olmalı, hekimlere danışmadan kendi başınıza kesinlikle almamalısınız diyorlar.
Siz multivitamin alın diyorsunuz? Bunu neye dayanarak
söylüyorsunuz? Düzenli vitamin almanın yararlarına dair bilimsel araştırma ve
incelemelere dayanan herhangi bir bilgi var mı elinizde? Sakın “Eksikliğinde
şu oluyor…” diye başlamayın yine. Düzenli vitamin alınınca neler oluyor
onu söyleyin.
Beriberiye yakalanınca neler yememiz gerektiğini, yiyemezsek hangi
vitamini ne süreliğine kullanacağımızı çok iyi biliyoruz. Bunun her gün vitamin
hapı yutmakla ne ilgisi var, siz ondan söz edin.
Belki sizler ölümsüz Süpermenler olacağınıza inanıyor
olabilirsiniz ama bizim bununla ilgili çok ciddi kuşkularımız var ve en azından
bir kısmımız artık ölümsüz Süpermenler olmak istemiyoruz.
Süpermenlik sizin olsun, biz yaşarız Beriberimizle.
Eyüp Şeker
14-16 Şubat 2009
KONUYLA İLGİLİ DİĞER YAZILAR:
TUTSAĞA YUTTURMAK
YUTALIM MI YUTMAYALIM MI?
