YAŞASIN ADALET VE DEMOKRASİ
Sallandırdılar birkaç yüz kişiyi, bak bir daha oluyor mu...
Di mi!
İyi ki var demokrasi ve adalet dağıtıcılar.
Di mi!
Yoksa kırım kırım kırılırdık.
Di mi!
Çok güzel şeyler oluyor.
Di mi!
Mucizevi şeyler olacak.
Di mi!
İyi ki varsınız...
Di mi!
Eyüp Şeker
ŞANLI DAMANLI, UNUTMA
Kuraldır;
teröre sarılan,
terörle sarılır.
Hep ve çok bilseniz
de,
bilesiniz...
Cesaretin
harlayıcısıdır cehalet.
Ve...
Açmazına sarıldıkça
sarılırsın açmazınla.
Ayandır,
alenidir,
öne çıkartılanı süpüren
moloz çığıdır...
Görmek istemesen de
değişmez...
Kovdukça akılı
bilimi deneyimi;
bertaraf oldukça
bertaraf olurken
kurduğunu sandığın
el kapanında,
kıvranırken
görürsün
fersiz suretini.
Eyüp Şeker
ARAMAKLA YOKLAMAK AYNI ŞEY DEĞİLDİR
Birkaç haftadır kız kardeşimin karman çorman bilgisayarlarıyla
boğuşurken, uzun yıllar önce edindiğim alışkanlığın yaşam için ne denli önem
taşıdığını tekrar fark ettim.
Bilgisayardan çakmamakta direten benim gibi birini kolları
sıvayacak kıvama getiren bilgisayarların durumu tek kelimeyle içler acısıydı.
Bizimkinin 2 dizüstü bilgisayarı var. Yeni nesil Intel Geniune işlemcili 250 Gb
sabit diskli idare eder gibiydi, fakat Intel Duo işlemcili 120 Gb sabit diskli
olanı, haniyse yıllar önceki Pentiumların hızına düşmüş durumdaydı. Bir programa
tıklıyorsun açılmasını beklerken saç baş yoluyorsun. Durum vahimden de öteydi
yani...
Her iki dizüstünde de hiç yedekleme yapılmamış alındığı
günden beri. Sistem Geri Yükleme de yok sayılır, zira sabit diskler ful
olduğundan bilgisayarlar bu işlemi atlayıp durmuş. Her ikisine de antivirüs
yazılımı hiç kurulmadığından, 'Yedekleme' veya 'Sistem Geri Yükleme' yapılmış
olsa dahi bu işlemlerle uğraşmak akıl kaarı değildi. En doğrusu yeniden, birine
Vista, diğerine Windows 7 kurmaktı.
Ne yapılır, önce bilgisayardaki dosyalar ve her türlü
kullanıcı bilgileri bir yerlere kaydedilir di mi? Ben de öyle yapayım dedim ve
o zaman fark ettik ki Hotmail şifresini bilmiyor, hiçbir yere not etmemiş. En
başında almış Hotmail’ini, girmiş şifreyi ve otomatik şekilde bağlanmaya
başlamış. Giriş o giriş, bir daha şifreyle hiç işi olmamış.
Messenger otomatik bağlanıyor, şifre kısmındaki çarpıları
görüyorum amma ve lakin şifreyi öğrenemiyorum. Ne etçez, interenete dalıp şifre
gösterici yazılım peşine düştüm. Bulduklarım “Şu şu programlarınkini
gösteririm, onu göstermem” kıllığı yapıp duruyor. “Diğer bilgisayarda da var
Messenger, ondan bakarız” rahatlığıyla su koyvermeye başladım. Zaten bu
uğurda telef olmanın pek anlamı yoktu. Bizimkine “Hotmail’indeki yazışmalar önemli
mi, işin içinden çıkamıyorum, en çoğu bunu unutur alırız yeni bir meil adresi
olur biter” cin fikirliliğini sunduğumda bizimki, “O kadar önemli bir şey yok,
arkadaş meilleri falan. Adresleri kaybolursa Gmail’de Facebook’ta falan var
nasılsa aynı kişiler” dediğinde daha bir istekli giriştim yeni sistem
kurmak için bilgisayardaki dosyaları harici sabit diske kopyalamaya.
Bizimki işine öyle kaptırmış ki kendini, başka her şeye
başından savarcasına davranıyor. Bilgisayarların her yeri dosya dolu; kendisine
bir resim falan gönderildiğinde veya herhangi bir şeyi kaydetmek istediğinde
tek yaptığı ‘Kaydet’e basmak. Ne
nereye kaydettiğine bakıyor, ne yeni bir klasör açıyor, ne de dosyaya
anımsatıcı isim vermeye falan dikkat ediyor. Bu yüzden başta Masaüstü olmak
üzere her yer kameraların otomatik oluşturduğu DSC bilmem kaç türünden
dosyalarla dolu. Tabii kaydettiği herhangi bir dosyayı sonradan arayıp bulması
rastlantıdan ibaret, hatta imkansız gibi bir şey.
Dosya kopyalamayı bitirince, bilgisayarın ‘Yedekleme’sini harici diske
yönlendirip çalıştırdım. Bu işlem bittiğinde yeni Vista kurabilirdim artık.
Soluklandığımı sanıyordum, ne gezer. Yeni sistem kurmaya
giriştiğimde yeni belalarla karşılaşacaktım. Bilgisayar üreticisi firma
Windows’un standart açılış işlemleriyle yetinmeyip kendi kurulum yazılımını
yapmış, ona da bir şifre kondurmuş. Kıllık parayla değil ya, adamı uyuz
edecekler ya “Ahan buraya şifreyi giremezsen hiçbir halt yapamazsın, anladın mı
hemşerim” diyorlar. Bizimkine sorduk şifreyi, mümkün mü hatırlasın.
Neyse ki ‘İlk arabam’ hatırlatıcısı
uyandırdı bizimkini, girdik arabasının modelini, aştık Çin Seddi kılıklı
Setup’ı.
Kurulum bittikten sonra ilk iş olarak asla
kullanılmayacaklar sınıfındaki bütün programları kaldırmaya başladım. Bunların
başında sürüyle oyun vardı. Bir dünya yer açıldı sabit diskte. İkinci olarak
bilgisayar üreticisinin kendi yazılımlarını kaldırmaya giriştim. Bu yazılımlar
çoğunlukla Windows’ta zaten olan yazılımların süslenip püslenmişleri. Tek
yaptıkları bilgisayarı yavaşlatmak, açılışta bekletmek, özel bir işe
yaradıkları pek yok. Gözüme kestirdiğim epeyce daha programı kaldırdıktan sonra
bilgisayar uçmaya başladı, 120 Gb'lik sabit disk, tek göz odalıktan salon salamanje
durumlara geldi. Ne bekletmek kaldı ne bir şey, her şey tık tık.
Artık Vista’yı Windows 7’ye yükseltebilirdim, onu da halledip
üzerine bir de Virüs yazılımı kurunca tıkır tıkır işleyen bilgisayarı oldu
bizimkinin. Oysa bu külüstürden kurtulmaya hazırlanıyordu ne zamandır. Fikri
değişmekle kalmadı, çok sevmeye başladı hurda kıvamına gelmiş dizüstünü.
Bu bitince giriştim diğerine, işler daha rahat ve kolay
yürüdü, hemen hiç uğraştırmadı. Sorunsuzca kuruldu Windows 7.
Hotmail'i kurtarmayı ise beceremedim. Kurtarma seçeneklerinin
hiçbirinden sonuç alamadım. En başından 'Hotmail
şifresini kaybettik yardım edin' dedik MSN'dekilere fakat inandırıcılıktan
fazlasıyla uzaktık. Zira bilgisayarların birinden başvuru yaparken diğer
bilgisayar gayet güzel kullanmaya devam ediyordu Hotmail'i, kim inanır bize.
Ciddiye alınmadık tabii. Diğer kurtarma seçeneği de işe yaramadı. Nasıl
yarasın, vaktiyle girilmiş 2. meil adresi bilinmezlikler aalemindeydi. Muhtemelen
eski ve yıllardır kullanılmayan bir meil adresi girilmişti, bizimkinin
hatırlaması mümkün mü? Geçtik bütün bunları aldık yeni bir Hotmail adresi,
kurtulduk bu sıkıntısal durumdan.
'Sonra bakarım'
anlayışı öylesine egemen olmuş ki yaşamına, Gmail'inde 110 okunmamış mesaj
vardı. Yanlış anlaşılmasın, öyle son günlerde falan gelmiş mesajlar değildi,
aylar hatta yıllar içinde birikmişlerdi. "Yahu şunlara bir bak, yeni mesaj
geldiği anlaşılmıyor. Kaç dakikanı alır, üşenme göz at şunlara"
bozuğu işe yaramış, en son gördüğümde 80'e düşmüştü okunmamışların sayısı.
Dikkat etmemiştim, muhtemelen Hotmail'i de okunmamış
mesajlarla doluydu. Hepsi uçtu gitti. Galiba iyi oldu, bakmaktan kurtuldu,
kafası rahat etti.
Gelelim başlığın mana ve ehemmiyetine amma ve lakin
gelemiyoruz.
Her iki dizüstü de tıkır tıkır çalışıyordu ki, işyerindeki
internet bağlantısı uçtu. Modemin ışıkları falan cayır cayır yanıyor amma ve
lakin internete girilemiyor.
Servis sağlayıcıyı arayalım dedik ve de ilk akıla gelen
firmayı aradık, müşteri numarasını verdik. Aldığımız yanıt "Bu numara bize ait değil".
Pes etmedik, "Peki bu müşteri ismi kayıtlı mı sizde, kontrol edebilir
misiniz?". Görevli bakıp "Hayır, bu isimde kayıtlı müşterimiz
yok" karşılığını verdiğinde yeniden araştırmaya koyulduk. Bir
başka internet sağlayıcının faturasını bulunca onları aradık, "Bu
isimde internet kaydımız yok" karşılığını alınca tekrar öteyi
beriyi karıştırmaya başladı bizimkisi. Sonunda cep telefonuna gelmiş başka
firmaya ait faturaya ve kullanıcı bilgilerine ulaşmayı başardı. Baştan beri bu
faturayı Uydu TV faturası sanıyordu, oysa bu firmadan Uydu aboneliği yoktu. Sonradan
anımsadı, bir keresinde bu firmayı arayıp "Ben size niye fatura ödemesi
yapıyorum?" fırçası bile çekmiş. Büyük ihtimalle "Bizde
uydu TV değil internet aboneliğiniz var" açıklamasını yapmışladır
bizimkine amma ve lakin birinden girip ışık hızında çıkmıştır öbür kulağından.
Kaçarı yok, anında unutup gitmiştir...
Sonunda mutlu sona ulaşmıştık ama yine tam olarak değil.
Çünkü internet arızası varmış.
Hiç değilse internet sağlayıcısının kim olduğunu
öğrenmiştik. Az şey mi!
Salim kafayla düşününce bu karmaşık durumu çakabildik. Bizimkisi
bağlantısını ilk internet sağlayıcısından bir başkasına taşırken telefonunu da birlikte
nakletmiş. Daha sonra 3. Servis sağlayıcıya geçerken telefonu orada bırakmış,
daha doğrusu unutmuş. Çevreci duyarlılığı yüksek biridir bizimkisi, iyi bir şey
yapıp sonuncu firmadan kağıt fatura istememeyi seçmiş. Çok da iyi etmiş.
Sonuçta, üyelik bilgilerini SMS'lerde bulunca, kağıt faturayla sözleşme arayıp bulamama
bahtsızlığından kurtardı bizi.. Bu kez şansımız yaver gitmişti.
Bilgisayarların eski halini gördüğümde bizimkisine kısa ve
hızlı bir bilgisayar eğitimi verilmesi gerektiğini düşünmüştüm. Oysa durum daha
vahimmiş, yaşamla ilgili eğitime de ihtiyacı varmış.
İşine gömülmek yüzünden yaptığı ve yaşamını daha da
karmaşıklaştıran yanlış şuydu:
Sözleşme veya fatura ne olursa artık, kaldırıp bir kenara
bırakıyor, sonra bakarım falan diyor. Tabii asla dönüp bakmıyor. Ne bir klasör,
ne bir kutu, ne de bir çekmece söz konusu. Her şey her yerde olabilir, şans
kader kısmet işte. Ve aynen bilgisayara kaydettiği dosyalar gibi neyin nerede
olduğunu kesinlikle bilemiyor. Lazım olduğunda epeyce araması gerekiyor,
çoğunda da bulamıyor.
Oysa yapması gereken, en başında bulabileceği bir yere
kaldırmaktı. Bu iş birkaç saniyesini alır, gerektiğinde bulması da birkaç
saniyesini. Halbuki kaldırıp bir yere attığında bulmak için çok zaman
kaybetmekle kalmaz, bulamamak belasıyla da boğuşur. Dahası, her gerektiğinde
aynı şeyler yaşanır durur.
Bilgisayarda da aynı durum geçerli; bir dosyayı kaydedeceği
klasörü seçmek, isim verdiği yeni bir klasör açmak, kaydedeceği dosyayı adlandırmak
birkaç saniyesini alır. Bunlara üşenmenin bedeli ise epeyce ağır.
Aynı şey abonelik işlemlerinde geçerli; kullanıcı adlarını
şifreleri falan en başında belli bir yere not etse, iptal edilmiş abonelik
bilgilerini sıcağı sıcağına silse, bilinmezlikler aaleminde kaybolmazdı. Fakat
hemen hiç yapmamış. Bakalım bundan sonra yapacak mı!
Pek çok kişi gibi ben de unuturum, bu çok doğal. Ne demiş
atalarımız, "İnsan aklı unutmakla maluldür". Anahtar veya cüzdan
unutma derdine yıllar önce geliştirdiğim çözüm, pek çok kişi gibi anahtarı hep aynı
cebe, cüzdanı belli cebime koymaktı. Yanıma aldım mı kuşkusuna düştüğümde,
bildiğim cebi yoklamak yeterliydi. Bu alışkanlığı edinmesem yoklamak yerine, 'O cebimde mi, şu cebimde mi'
dertlenmeleriyle epeyce aranmam gerekirdi. Bunun yetmeyeceğini bildiğimden,
çıkarken gözüme ilişmeleri için evde de her birini belli yerlere bırakırım.
Aradığında birçok yere bakarsın, oysa yokladığında bakacağın
yeri bilirsin.
Sorun engelleyici bu alışkanlığın çok işe yaradığı ortada.
Umarım bizimkisinin de işine yarar.
Eyüp
Şeker
NASIL OLUYOR DA OLUYOR!
Ver gazı,
bas pompayı,
yükle imanı,
50 altın, 30 gümüş, 15 bronz cepte.
Bu mudur,
budur!
Eyüp Şeker
ATIŞ SERBEST, SALLAYAN SALLAYANA DA...
Uzun yıllardır 3 kademeli su filtresi kullanıyorum. Tortu
filtresinde 5-10 mikrona kadar süzüldükten sonra ince filtre takviyeli karbon
filtre son tortularla kokulardan arındırıyor
suyu ve ultraviyole ışınlı son bölümde mikrobik temizliği yapılıp özel
ince musluğundan akarak kullanıma hazır hale geliyor.
Uzun yıllar yemeklerde ve çayda bu suyu kullandım.
Yemeklerde neler olup bittiğini görmek mümkün değilse de, "Ayinesi iştir kişinin, lafa
bakılmaz" özlü sözünü 5-6 ayda bir insanın kafasına kakıyordu çaydanlık.
Metal veya plastik fark etmeksizin hepsinde kalın bir kireç tabakası peydahlandığından,
kireç çözücüyle çaydanlıktaki bu tabakadan kurtulmak şart oluyordu.
6-7 yıldır çayda ve yemeklerde damacana suyu kullanıyorum.
Bu süre içinde zerre kireç oluşmadı çaydanlıkta ve bir kez olsun temizlemek
zorunda kalmadım.
Hele de sular kesilip geldikten sonra gör temiz suyu!.
Mümkün mü içilmesi! Uzun süre kahverengi akan su muslukların ucundaki
filtreleri tıkayacak kadar tortulu geldiğinden, rengi düzelenciye dek boşa
akıtmak gerekiyor. Kafam kadar çakıllar gelmiyorsa borulardan geçemediği
içindir. Deniz kumundan çok daha iri parçalar birikiyor musluk ucunda. Sıkıysa
temizleme, musluktan su akmıyor su! Birkaç kez de muslukların iç aksamı
tıkandı, birinde ise tamir edilemeyince seramik aç-kapa kısmı komple
değiştirildi. Sakın "Deponuzdandır..."
diye başlamasın kimse, deponun asla devreye sokulmadığı kesintilerden
söz ediyorum
Tabii ki temizleyip arındırmak mümkün her türlü suyu. Ancak,
kaç aşamalı kaç filtre kullanılması, bunların ne sıklıkta değiştirilmesi veya 'Ters Ozmoz' gibi pahalı teknolojilerin kurulması
gerektiği göz ardı edilip duruyor. Örneğin New York'un lağım suyu arıtılıp
şebekeye veriliyor ve benzeri pek çok kentteki gibi güvenle içiliyor.
Tamam anladık, 10-15 yıl öncesine kadarki suya göre epeyce
temiz ama sadece epeyce, hepsi bu. Öyle övgüye boğulacak su falan yok
ortalıkta. Bardağa doldurup içmeyi geçelim, birkaç aşamalı filtrelerden geçmişi
bile yeterince temizlenemiyor.
Su kesilip geldiğinde musluklardan çamur akıyorsa, taşıdığı
pisliklerle kumlar her aşamadaki boruların içine yığılmış, uzunca süre de beklemiş
demektir. Çamurun pisliğin beklemesi demek, bakteri çoğalmasını sağlayacak
ortam sağlıyorlar demektir. Bunu görebilmek için bilimci olmaya gerek var mı?
Bir kentin suyuna temiz denilebilmesi için hiçbir şekilde en
küçük kirlilik emaresi taşımaması gerekir. Temizlik şartlarına epeyce uzak bir
suya 'temiz...' denir mi! Ne yazık
ki deniyor. Deniyor da, demekle su temizlenmiyor.
Büyük yer oluru verdi ya...
Atış serbest ya, bütün meydanlar serbest atış alanlarının
alancılarında ya, sallayan sallayana.
Musluk suyu temizmiş...
Öyle diyosanız...
Ne edelim...
Temiz temiz...
Eyüp
Şeker
KIMIL ZARARLISINDAN BETERDİR BU CİNS EBLEH
En zararlı ebleh,
eblehliğini bilmezken kendini daahi zanneden eblehtir.
Buna rağmen
kaçınılmazdır...
Eblehler de anlar.
Eyüp Şeker
DÜN GECE...
İlk kez bir göktaşını bu kadar yakından gördüm.
Marmara üzerinden epeyce dar açıyla gelip upuzun kuyruğuyla, ışıklar,
kıvılcımlar, dumanlar saçarak birkaç saniye içerisinde karşı binanın arkasında
kayboldu. Kartaltepe'nin, en çoğu Veliefendi'nin oralara düştü sanki. Belki de çok daha
yakına...
Aşırı nemli bu gökyüzünde, alevinin kızılını sarısını, kıvılcımlarını,
dumanlarını, bitmek bilmeyen kuyruğunu gayet belirgin şekilde görebildiğime
göre uzağa düşmüş olamaz. Veya daha büyük değildir... Çünkü görüntüsü çok
canlıydı... Uzağa düşen daha büyük göktaşı olsa alevlerini, kıvılcımlarını,
dumanını böylesine net görmem imkansızdı. Canlı gibiydi, havai fişekleri aklıma
getirmişti...
Bir fındık kadardır, en çoğu ceviz büyüklüğünde... Yere düşecek parçası
kalmayacak kadar yanmıştır muhtemelen. Bezelye kadar kalanı yere ulaşmayı
başarmışsa bile bulunması imkansızdır sanırım. Burası bembeyaz karların uçsuz
bucaksızca uzandığı Antarktika değil ki, birinin gözüne ilişsin. Bin bir türlü karmaşanın
kim bilir hangi birinde yitip gidecektir.
Çok kişi gibi daha önce göktaşı düşüşlerine denk gelmiştim fakat hepsi,
genel deyimle 'yıldız kayması'na tam uyan, kuyrukları zar zor seçilen minik
ışıklardı. Hiçbirinde insanı heyecanlandıracak bir şey yoktu.
Bugünlerde göktaşı kaymaları yaşanacağından haberdardım ama pek
aldırmamıştım. Daha önce görüşü iyi yerlere gitmesine gitmiştim de, beklerken
sıkıntıdan patlamak yüzünden isteksizleşmiştim.
Serinlemek, bir de sigara içmek için balkona çıkmış, şezlonga oturup bacaklarımı
balkon korkuluğuna uzattıktan kısa süre sonra gözüme ilişince çığlıkla yerimden
fırlamıştım. Karşı otoparkın kaldırımına sandalye atıp gevezelik edenler 'Ne
oluyor bu manyağa' bakışları atınca,
önce söyleyeyim istedimse de geçtim yerime oturdum. Neyi nasıl anlatacaktım... Bir
süre daha bekledim başkasını görürüm umuduyla, denk gelmedi... Kızların, müthiş
geçen Brezilya maçı çoktan başlamıştı, içeri girdim.
Eğer Regatta'nın terasında veya sahildeki banklardan birinde oturuyor
olsaydım bu eşsiz görüntünün doyasıya tadını çıkartabilirdim.
Sağlık olsun.
Ya da...
Çok yakınıma düştüğü için oradayken sadece gelişini görür, yere yaklaştıkça
yoğunlaşan havanın artırdığı sürtünme yüzünden şiddetlenen yanmayla oluşan
buradaki eşsiz görüntüleri kaçırırdım belki de... Kestirmek mümkün değil, kim
bilir nereye düştü.
Kıymetini bileyim.
Eyüp
Şeker
TABUTUNA ÇİVİ ÇAKMAK
BERİBERİ OLMAMAK İÇİN VİTAMİN MANYAĞI OLMAK!
Tablet mucizesine inanmaya devam edenler için son bilimsel
araştırma da yeterli olmamış, neden kullanmaları gerektiğine dair gerekçeleri
bir bir sıralıyorlar.
Gerekçeleri sıralarken ne mi yapıyorlar?
“Ham yapın bakiiimm, yoksa öcü gelir” diyorlar.
“Ham yapınca 40’ından sonra ne olur? Teneşire yatkınlık bakımından soruyoruz yani” denirse duymuyorlar bile.
“Yut
yut, iyi gelir” diyorlar.
“Nereden
biliyorsunuz iyi geldiğini?" diye sual edecek olursanız,
“Her
gün multivitamin yutmazsanız Skorpit olursunuz, Beriberiyle kıvranır, yarık
dudaklı çocuklar doğurursunuz” karşılığını veriyorlar.
Açık
açık bunu yapan multivitamincilerin ya aklından ya da ahlakından kuşkulanmak
gerekmez mi?
Haklısınız
çok öfkeliyim ve öfkem her geçen gün büyüyor. Çünkü bilerek ya da bilmeyerek alenen
insanlar kandırılıyor, sağlıklarıyla oynanıyor, gereksiz yere paraları saçılıyor.
Yanıltma
nasıl mı yapılıyor? Doğrular ve belirsizlikler kullanılarak…
Yaşları 50-79 arasında değişen 162 bin kadın incelenmiş bu son
araştırmada. Kadınların yüzde 41’i 15 yıldır düzenli vitamin kullanıyormuş.
Sonuç; kullananlarla kullanmayanlar arasında sağlık sorunlarıyla ilgili iyiliğe dair bir
fark bulunamamış. Araştırma bunu söylüyor ama inançlarına toz kondurmamakta
çok kararlı olanlar “Kullanmaya devam etmeliyiz” demeye devam ediyorlar.
Malum,
herhangi bir vitaminin eksik olup olmadığını öğrenmeden tablet kullanmak çok
yaygın. Daha vahimi kimsenin aklına bile gelmiyor ihtiyaç olup olmadığını
sorgulamak. Her yerde satılan türlü vitaminden kafasına yatanı/sokulanı alıp
sofrasına koyuyor herkes.
Bugüne
kadar yapılan araştırmaların hiçbirinde vitamin tabletlerinin fazladan sağlık
ve iyilik getirdiğine dair en küçük bulgu elde edilememiş. Yapılan bütün
araştırmalarda, uzun süreli tablet alımlarında bir yarara rastlanmazken, ölüme varıncaya
dek pek çok ciddi tehditlerin ve tehlikelerin ortaya çıktığı görülmüş.
Doğru;
vitamin eksikliğinde çok ciddi rahatsızlıklar ortaya çıkmaktadır.
Ama
unutmayalım, eksikliğinde çıkmaktadır.
Düzenli
vitamin alınması durumunda neler olduğu sorusuna yanıt arayan bütün araştırmalar,
böylesi bir alışkanlığın bir etki yapmadığını hatta zararlı sonuçlar
doğurabileceğini ortaya koyuyor.
Halbuki
belli vitamin belli süre alındığında giderilecek veya önlenecek rahatsızlıklar
için veya bu hastalıklar bahane edilerek sürekli olarak multivitamin kullanın
denmektedir. İşte sergilenen büyük yanlış ve yanıltıcı yaklaşım budur.
İkinci
önemli hata ise, neden düzenli olarak multivitamin almamız gerektiğine açıklık
getirilmemesidir. Şehir hayatı pek çok şeyi yutuyor veya eksik almamıza sebep
oluyor gibi içi doldurulmayan genel ve belirsiz ifade gerekçe olarak sunulmaktadır.
“Peki,
ne oluyor şehirde, hangi vitamin eksik kalıyor, hangi mineral yok oluyor?”
sorusu ise hiç yanıtlanmıyor.
Ve
sonuçta ihtiyacımız olmayan vitaminleri almanın zararları da, durup dururken
almanın bir yararı olmadığı da göz ardı ediliyor.
“Siz
alın, iyi gelir”den daha fazlasını söylemeleri gerektiğini
anlamalıdır multivitamin öneren hekimler.
Çünkü
artık pek çok kişi “Neden alalım, yararı yokmuş, hatta zarar bile veriyormuş”
diyor.
Neden
her gün hap yutalım?
Bilimsel
araştırmaların birçoğunun tek bir ortak sonucu var: Bulgulara dayalı eksiklik
söz konusu değilken vitamin almak ve bunu alışkanlığa çevirmek hem yararsızdır,
hem de çok tehlikeli sonuçlar ortaya çıkartabilmektedir.
Kısacası
“Benim
vitamine ihtiyacım var mı?” sorusuna bilimsel yanıt almadan vitamin
kullanmayın diyor bütün araştırmalar. Yani elinizde bilimsel bir tahlil veya
hekim tespiti yokken vitamin tableti almak yarar değil zarar getiriyor diyorlar...
Peki
haalaa multivitamin önerenler ne diyor?
“Şu
vitaminin eksikliği şu rahatsızlığa sebep oluyor, düzenli vitamin alın.”
Yani
multivitamin kullanmayanlarda şu şu hastalıklar ortaya çıkar demiyorlar.
Sadece
“Bu
vitamin eksikse şu hastalık belirir. İyisi mi siz tablet kullanın, yakalanmayın
bu hastalığa” diyorlar.
Hastalığın
ortaya çıkıp çıkmamasıyla multivitamin kullanmanın bir ilgisi yok.
Buna
rağmen “Siz düzenli alın ki hastalığa yakalanmayın” diyorlar.
Bu
yaklaşımları bilimsel mi?
Kesinlikle
değil.
Hatta
etik bile değil.
Yaptıklarının
herhangi bir aktarın yaptığından en küçük farkı yok. Adeta kulaktan dolma
bilgilerle tavsiye edip duruyorlar bir takım şeyleri.
Oysa
araştırıp bize söylemeleri gereken; düzenli multivitamin kullanmak şunlara
şunlara iyi geliyor, kullanma alışkanlığınız yoksa şu şu rahatsızlıklar ortaya
çıkıyor.
Bunu
demiyorlar.
Diyemezler
de…
Çünkü
bilmiyorlar.
Tek
söyledikleri: C vitamini eksikliğinde skorpit ortaya çıkar, düzenli
multivitamin alın. Beriberiyle boğuşmak istemiyorsanız düzenli hap yutun. Yırtık
dudaklı-damaklı çocuğunuz olmasını istemiyorsanız multivitamin çantanızdan
eksik olmasın.
Beriberiye neden yakalanacağımızı ve nasıl kurtulacağımızı
biliyoruz, siz bize, Beriberiye yakalanmamak için neden vitamin manyağı
olmamızı istediğinizi anlatın.
Sıkıldık artık, Skorpit olmak istemiyorsanız düzenli olarak
multivitamin yutun demenizden.
Alkolik değilim, çocuk doğurmayı düşünmüyorum, Ortaçağ şartlarında
aylar sürecek gemi yolculuğuna çıkmak hedeflerim arasında yok; neden
multivitamin manyağı olmam gerekiyor?
Biliyoruz, hamileysek B11-B9 takviyesi yapacağız, alkolik olursak
Becozym iğnesi yaptıracağız, meyve sebze kısıtlaması altında kıvranıyorsak
C’yle haplanacağız. İyi de bütün bunların multivitamin manyağı olmakla ne
ilgisi var?
Düzenli
vitamin yutun diyenler bunu açıklamalıdırlar bizlere.
Diğer
yandan “Tablet yutma alışkanlığı olmayanlarla olanlar arasında sağlıklı ve iyi
olma açısından bir fark yok, haybeye yutmayın” diyor konuya eğilen araştırmacılar.
Multivitaminciler
ise her gün yutun, iyi gelir demeye devam ediyor. Neye dayanarak bunu
söylüyorlar? Yutanlarla yutmayanlar arasındaki farkı araştırdılar mı?
Araştıranlar
“Yutmayın”
diyorlar.
“Yutun”
diyenler ise araştırmamış.
Sarsılmaz
inançlılar “Yutun” diyenleri dinlemeyi yeğliyor.
Oysa
yutun diyenleri dinlemeden önce yapılması gereken, “Vitamin eksikliğinde ortaya
çıkan her hangi bir belirti taşıyor muyum?” sorusunu sormaktır. Aslında
daha en başında hekimin sorması gereken bir sorudur bu ama akıllara gelmiyor
bile.
“Yutun”
diyen uzmanlara sormamız gerekiyor: “Bir şehir yaşayanı olarak hangi vitaminleri
mineralleri eksik alıyorum ki bana multivitamin tavsiye ediyorsunuz?”
Ama kesinlikle “Tozlu kirli şehir hayatında
eksik besin alınıyor” gibi genel bir ifadeyi kabul etmemeliyiz.
“Ben” demeliyiz,
“Bende
ne eksik var, ne gördünüz bende?” diye diretmeliyiz.
Eksik
vitamin veya minerali öğrenirsem gider sadece onu alırım, neden yığınla vitamin
mineral dolu hapları yutayım?
Market
raflarındaki gıdalar yeterince besleyici değil, kirli şehirler vitaminlerimizi minerallerimizi
yutuyor gibi genel ifadeler bana kesinlikle yetmez. Ne yüzünden ne eksildi
bende ki, bana “Hap yutun” diyorlar. Bunun açıklanmasını isterim.
Üstelik
artık makarnasından sütüne, hazır yemeğinden suyuna pek çok gıda, vitamin ve
mineral takviyeli olarak satışa sunuluyor, neredeyse takviyesiz katkısız yiyecek bulamaz
hale gelmişiz… Bir de üstüne her gün en az bir hap…
Haalaa
mı eksik, haalaa mı iyi geliyor… Vitamin süngerine döndük, farkında değil misiniz?
Olmazsa
olmazlarımız oksijenle suyun bile fazlası zararlı, hatta öldürücü. İnsanın
evrimleşme sürecinde hiç yer almamış sentetikler veya az ve belli miktarlarda
yer almış pek çok doğal vitamin ve mineral mi zarar vermeyecek?
Mümkün
mü bu?
Peki
düzenli multivitamin kullanan siz, kendinizde ne eksiklik görüyorsunuz? Sizce
ne eksik sizde, neyin eksikliğini görüyorsunuz kendinizde? Plasebo etkisinden sıyrılarak
kendinize bakabilir ve bende bu eksik veya fazla, şuna ihtiyacım var, şuna yok
diyebilir misiniz?
Evet,
hangi vitaminin eksikliğini görüyorsunuz kendinizde? Ya hekimleriniz ne
gördüler de size vitamin verdiler?
Aslında
kimsenin hekime sorduğu falan da yok ya. Gazete kupürünü kapan koşturuyor
eczaneye.
Ölümsüzlüğün
dayanılmaz çekiciliği…
İşin
gerçeği şu ki, hekimler çok büyük çoğunlukla hiçbir eksik görmüyorlar. Çünkü vitamin
eksikliğiyle ilişkili bir durum söz konusu değilse bakmıyorlar bile. Çünkü
incelemeye gerek bile görmüyorlar. Çünkü vitamin almanın iyi geldiğini bellemişler.
Neden baksınlar herhangi bir eksik olup olmadığına? Gerek yok ki, zaten iyi
gelen bir şey, vitamin alın gitsin.
Yaşanan
bu süreç ıspanak vakasını anımsatıyor: Uzun yıllar demir var diye ıspanak
yedirildi insanlara. Oysa vakti zamanında bir virgül hatası yapılmış ve uzun
yıllar kimse araştırma gereğini görmemişti. Önemsiz bir ayrıntıydı, ne gerek
vardı araştırmaya! Hem Temel Reis’in tahtını sarsmanın ne alemi vardı?
Bugüne
dek vitamin tabletlerinin fazladan sağlık ve iyilik sağladığına dair en küçük
bulgu elde edilememiştir. Ve aksini söyleyen kimse de çıkmış değil. Tabii plasebo
etkisini iyileşme sayanları hariç tutmak gerekiyor. Onların hepsine göre müthiş
iyi durumlar söz konusu.
Bir
yanda binlerce kişi üzerinde uzun yıllara dayalı araştırmalar, diğer yanda “Multivitamin
yutmak iyi gelir…” tavsiyesi.
Tamamen
yüzeysel bilgiden başka şey değil tavsiyecilerin bu davranışı. Yine de “Yutma”
eğilimlileri ikna etmeye yetiyor.
“Bu
tavsiyeleriniz hangi araştırmaya incelemeye dayanıyor? Multivitaminlerle zımba
gibi olmuş kimleri örnek verebilirsiniz?” sorularını sormak
gerekmez mi haalaa vitamin tableti tavsiye edenlere?
Hamile kalmak isteyenlere sipina bifida hastalığıyla veya yarık
damak-dudak hastalığıyla karşılaşmamaları için folik asit öneriliyor. Folik
asit takviyesi yapılmazsa eğer her gün hiç aksatmadan çiğ olarak 2 kilo brokoli
yemek gerektiğinden söz ediyor bir hekim. Çok açık ki bu sözlerini belli
bulgulara dayandırıyor… Yaklaşım doğru gibi gözükse de yansıtış/yansıtılış
şekli yanlış ve yanıltıcı. Çünkü neden düzenli olarak her gün multivitamin
alınması gerektiğine kanıt olarak sunuyor verdiği örnekleri.
“Biz de ana oğul her gün alıyoruz” diye de ekliyor.
Özetle “Multivitamin almazsanız yarık dudaklı çocuklarınız olur”
demekte.
Brokoli yakın zamanda yaşamımıza girdi. Düzenli vitamin kullanma
alışkanlığı da yeni sayılır… Bu durumda, bunlardan önce yarık damak-dudak
hastalığı daha sık görülüyordu denebilmesi için araştırmak gerekiyor. Bilim
bunu şart koşar. Günümüzde her gün 2 kg
çiğ brokoli yiyen veya her gün vitamin yutanlarda yarık dudak-damak hastalığı
görülmüyor veya çok az görülüyor diyebilmek için de araştırmak gerekiyor. Brokoliyle
ve vitaminlerle hiç işi olmayanlarla, vitaminleri yemek masasından hiç eksik
etmeyenler arasında bir kıyaslama yaparak “Multivitaminleri düzenli almak yarık
dudaklı çocuklarınız olmasını engeller” diyebilmek için araştırmalıdır.
Bu bilimsel yaklaşımdır.
Peki, bu hekimler böyle bir araştırma yaptılar mı? Veya başkaları
tarafından yapılmışsa alıp incelediler mi?
Bir takım bilgileri bilerek veya bilmeyerek kendi eğilimleri,
hatta daha da kötüsü çıkarları doğrultusunda kullanmanın ise tanımı açıkça
bellidir.
Yapılması gereken, multivitamin kullanma alışkanlığı olan
gruplarla, bu alışkanlığı olmayan grupları incelemektir. Ancak bu taktirde
çıkıp “Multivitamin kullanma alışkanlığı olanlarda hiç kullanmayanlara göre
şu şu hastalıklar daha az veya hiç görülmemektedir. Multivitamin kullanın…”
diyebilirler. Eğer ellerinde böyle veriler yoksa diyemezler, dememelidirler.
C vitamini eksikliğinde skorpit hastalığının ortaya çıktığı
doğrudur. Yanlış olan ise ihtiyacı olup olmadığına bakılmaksızın “Tablet
alın yoksa skorpite yakalanırsınız” deyip vitamin tableti dayamaktır.
C vitamini eksikliğinin skorpite sebep olduğunu bilmek her gün
multivitamin tableti almayı gerektirmez.
Hastalıkla ilgili bilgi doğrudur ama uygulama yanlıştır, aldatıcıdır.
Doğru bilgi yanlış şekilde kullanılmaktadır.
“Şu şu hastalıklara yakalanılmaması için düzenli şekilde vitamin
tabletleri yutturarak hastalıklara engel oluyor muyuz?” sorusunun cevabını bilmeden, hatta hiç kafa yormadan
yapmaktadırlar tavsiyelerini.
İşte yanlış olan budur.
Araştıranlar “Düzenli vitamin almak bir şey değiştirmiyor”
demekteler.
“Yutun” diyenler ise sadece “Şunun
eksikliğinde bu hastalık peydahlanıyor, düzenli vitamin yutun” diyorlar.
Oysa sürekli öne sürdükleri bu gerekçelerin düzenli vitamin alıp almamayla
hiçbir ilgisi yok.
Bilerek veya bilmeyerek insanlar yanıltılıyor “Beriberiye, Skorpite yakalanmayı,
yarık dudak-damaklı çocuğunuz olmasını istemiyorsanız düzenli olarak vitamin yutun”
deniyor. Evet, yapılan tam olarak bu.
Yarık dudak-damak rahatsızlığıyla karşılaşmamak için hamilelik
döneminde alınmalı denmesi yeterliyken, neden sürekli hap yutun dediklerine
açıklık getirmek zorunda olduklarının farkında değil mi tavsiyeci hekimler?
Elimizde birçok araştırmaya dayanan vitamin tableti kullanma
alışkanlığının zararlarına dair bilgiler olmasına rağmen, multivitamin kullanma
alışkanlığının yararlarına dair en küçük bulgu yok. Buna rağmen yararlı
olduğuna inananların ödü kopuyor vitaminlerden uzaklaşmaktan.
Beriberiye yakalanmakla, yırtık dudaklı çocuk sahibi olmakla ne
ilgisi var her gün multivitamin yutmanın?
İçimiz dışımız kepekli ürün doldu, ne işimiz olur Beriberiyle,
niye yutalım hapları? Hepimizin her yıl çocuk doğurduğu mu var ki her gün
indirelim mideye multivitaminleri?
“Aman ha, bak şu rahatsızlık ortaya çıkıyor, siz vitamin kullanın”
diyorlar.
Anladık neler olduğunu.
İyice ezberledik artık, biliyoruz neyin eksikliğinin neye sebep olduğunu.
Siz asıl, düzenli vitamin
almanın yararlarına dair bilimsel verileriniz var mı, ondan söz edin bize.
Sürekli olarak ‘eksikliğinde
şu oluyor, aman ha vitamin alın’ deyip durmayın. Anladık ne eksik olursa
beriberi olur, biliyoruz Skorpit nasıl ortaya çıkar.
Sizin multivitaminleriniz
neye yarıyor ondan söz edin bize. Sürekli aynı şeyleri tekrarlayıp durmayın.
Multivitaminleriniz bir işe
yaramıyor diyor yapılan bütün araştırmalar.
Siz ne diyorsunuz?
Multisi multi olmayanı, düzgün beslenen sağlıklı insanlarda bir işe
yarıyor mu, yoksa sorunlara mı sebep oluyor?
Araştırdınız mı?
Bir şekilde ezberlediğiniz şeyleri papağan gibi sürekli tekrar
edip durduğunuzun farkında mısınız? Başka hiçbir şey yok elinizde.
Şu eksikse bu olur, bu
eksikse şu olur?
Anladık.
Peki, multivitamin alınırsa
ne olur?
Bunu bilmediğinizin farkında
değil misiniz?
Eksikliğinde ortaya çıkanlardan hareketle, daha çok da bu
rahatsızlıkları bahane ederek “Multivitaminler
düzenli alınmalıdır” diyor ama düzenli kullanımın sonuçlarını
araştırmıyor, dahası merak bile etmiyorsunuz.
Evet, düzenli alınırsa ne oluyor?
Epeyce uzman araştırıyor, bulduklarını açıklıyor ve “Aman
dikkatli olun, şu kadar insanı şu kadar süre inceledik ama bu alışkanlıklarının
iyileşme yarattığına dair bir bulguya rastlayamadık. Aksine ciddi sağlık
sorunlarıyla karşılaşılacağına dair bilgiler edindik” diyorlar.
Evet, bazı araştırmacılar vitamin kullanmakta çok ama çok dikkatli
olmalı, hekimlere danışmadan kendi başınıza kesinlikle almamalısınız diyorlar.
Siz multivitamin alın diyorsunuz? Bunu neye dayanarak
söylüyorsunuz? Düzenli vitamin almanın yararlarına dair bilimsel araştırma ve
incelemelere dayanan herhangi bir bilgi var mı elinizde? Sakın “Eksikliğinde
şu oluyor…” diye başlamayın yine. Düzenli vitamin alınınca neler oluyor
onu söyleyin.
Beriberiye yakalanınca neler yememiz gerektiğini, yiyemezsek hangi
vitamini ne süreliğine kullanacağımızı çok iyi biliyoruz. Bunun her gün vitamin
hapı yutmakla ne ilgisi var, siz ondan söz edin.
Belki sizler ölümsüz Süpermenler olacağınıza inanıyor
olabilirsiniz ama bizim bununla ilgili çok ciddi kuşkularımız var ve en azından
bir kısmımız artık ölümsüz Süpermenler olmak istemiyoruz.
Süpermenlik sizin olsun, biz yaşarız Beriberimizle.
Eyüp Şeker
14-16 Şubat 2009
KONUYLA İLGİLİ DİĞER YAZILAR:
TUTSAĞA YUTTURMAK
YUTALIM MI YUTMAYALIM MI?
KONUYLA İLGİLİ DİĞER YAZILAR:
TUTSAĞA YUTTURMAK
YUTALIM MI YUTMAYALIM MI?
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)